बाढीपछि नफर्किएको मेरो आवाज...

- भावुक योगी 

                बर्दियामा यसपटक बबई नदीमा आएको बाढीले ५० जनाको ज्यान गयो, हजारौं घर बाढीले बगायो, हजारौं घरमा बाढी पस्यो, घर भित्रको अन्नपात सबै नष्ट गर्यो र हजारौं घरपरीवार घरवार बिहीन भए । बाढीले ज्यान लियो, घर बगायो अनि डुबायो । बाढीकै चपेटामा परेको मेरो घर भित्र पनि झण्डै ४ फिटसम्म पानी पस्यो । बाढीले मेरो घर भने भत्काएन । तर घरमा बाढी पस्दा वर्षभरीको खाने अन्नपात र लत्ता कपडा त सबै भिजायो नै । अरुको जस्तो प्रत्यक्ष रुपमा दुःख हुने खासै केही क्षती गरेन । तर यसपटकको बाढीले मेरो आवाज भने भत्कायो झैं लाग्छ । बाढीमा धेरै चिच्याउँदा सुकेको अर्थात दबेको मेरो आवाज अझै पहिले जस्तै हुन सकेको छैन । बाढीका कारण आवाज दब्यो भनेको सुन्दा अचम्म लाग्न सक्छ । तर कुरा आज भन्दा ठिक साढे ६ महिना अघिको हो । बर्दिया सहित मध्यपश्चिम क्षेत्रमा त्यसबेला ठूलो बाढी आएको थियो । 

साउन ३० गते शुक्रवार बिहानको कुरा हो । बर्दियामा पनि दुई दिनदेखि रातदिन लगातार अविरल वर्षा भैरहेको थियो । साउन २९ गतेको राति सुर्खेतमा बाढी आएको खबर श्रीमतीलाई फोन मार्फत ससुरालीले गराएछन् । उनी क्षेत्रीय कृषि तालिम केन्द्र नेपालगञ्ज खजुरामा तालिमका लागि गएकी थिइन । सुर्खेतमा बाढी आएको खबर पाए लगत्तै राति १ बजे श्रीमतीले मलाई फोनबाट जानकारी गराउँदै भनिन सजग रहनुहोला बाढी आउला है । तर मैले ‘यहाँ के बाढी आउला र ? बबई नदी भन्दा त हामी धेरै टाढा छौँ भने । तैपनि ल ल चिन्ता नलेउ’ भनेर फोन काटे अनि सुतेँ । 

हुन पनि मेरो घर बबई नदी भन्दा झण्डै १२ देखि १५ किलोमीटर टाढा पर्छ । अरुले त विश्वास गरेनन् गरेनन् मैले समेत वास्ता गरिन । जब की मौसमविदका अनुसार साउन मसान्तमा २८ गतेदेखि ३० गतेसम्म मध्यपश्चिम क्षेत्रमा अविरल वर्षा, बाढी पहिरोको खतरा, सुरक्षित भएर बस्न आग्रह भनेर रेडियोले समाचारमा भनिरहकेको थियो ।

बिहान साढे ५ बजेको थियो । रेडियो भेरी एफ. एम. खोलेर बिस्तारामा पल्टिरहेको थिएँ । रातभरी झरी परेको छ, पक्कै कतै न कतै बाढी आएको हुनुपर्छ । मनमनै सोचिरहेको थिएँ । मोवाइलको घण्टी बज्यो । बबई नदीको बाढीले त बगनाहा र बनियाभार गाविसका केही गाउँ डुबानमा पर्यो भन्दै बगनाहा र बनियाभार गाविसका धेरै गाउँबाट एकपछि अर्काे फोन लगातार आउन थाल्यो । 

बगनाहा–२ बर्गदाका शिक्षक दुलारु थालेले ६ बज्न १० मिनेट बाँकी छँदा चिच्चयाउँदै रुँदै फोन गरे ‘सर हामीलाई बचाउनुस घरको छतमा छौं । अरु घर त बगाएर लगिसक्यो । हामी नाजुक अवस्गामा छौं’ भनेपछि छर्लङ निन्द्रा खुल्यो र ओछ्यानबाटै सेनाका कर्णेल, जिल्लाका सिडिओ, जिल्ला प्रहरी कार्यालयका एसपी लगायत ईलाका प्रहरीलाई फोन गरें । जसलाई फोन गरें । सबैको एउटै आवाज आयो ‘हामी पनि बाढीकै चपेटामा छौं । केहीलाई उद्धार गर्न गएका छन् । सदरमुकाम गुलरिया सहित ठाउँ ठाउँमा बाढी पसेको छ । तर हामीसँग बोटो छैन ।’ 

‘बबई नदी किनारका गाउँ जान सक्ने स्थिति छैन । जहाँ हुनुहुन्छ त्यही सुरक्षित भएर बस्न लगाउनुस । सकिन्छ भने सुरक्षित स्थानतर्फ जान भन्नुस’ भन्ने उत्तर पाइयो । यत्तिकैमा ६ बजेको कायाकैरन सुरु भैसकेको थियो । बर्दियामा बाढीले दर्जनौं घर डुबानमा भनेर फोनबाटै उज्यालोको बिहानको कायाकैरनका लागि समाचार टिपाउँछु भनेर फोन गरें । समाचार सुरु भैसकेको थियो । समाचार टिपाएँ, अनि घरको कोठाबाट बाहिर निस्किएँ । 

कोठाबाट बाहिर आउँदा अविरल वर्षा भैरहेको थियो । दुई दिनदेखिको वर्षाले रातभरी बत्ती थिएन । क्यामरा र दुईवटा मोवाइल प्लाष्टिकमा राखेर रेनकोट लगाएर मोटरसाईकलमा निकालें । अनि बबई नदीमा आएको बाढीले बगनाहामा भएको क्षतिको रिपोटिङ गर्न जाँदै थिए । घर नजिकैका छिमेकी झोलाहा थारुले ‘बगनाहा गाविसका सबै जसो वडामा बाढी आएको छ रे । मेरी छोरी पनि घर छोडेर बगनाहाको चुरे उमाविमा बसेकी छ । मपनि जान्छु मलाई लैजानुस’ भनेर उनले अनुरोध गरें । 

त्यतिकैमा आमाले चिया पाकिसक्यो चिया पिएर जाउँ भन्नुभयो । म अक्सर चिया खान्न पनि । त्यसैले आमा चिया खान्न भनें । आमाले चिसो छ चिया पिएर जा भनेपछि चियाकै लागि बसेँ । छिमेकीसँगै चिया पिउँदै थियौं । झरी लगातार परिरहेको थियो । 

घरदेखि उत्तर तर्फ केही सुसाएको आवाज आमाले सुनेर भन्नुभयो ‘ए बाबु सुन त के सुसाउँछ । कतै यता पनि बाढी आउन त लागेन ?’ मैले आमालाई चर्को स्वरमा भने ‘आउँछ नि बाढी ? ठुलो पानी परिरहेको छ त्यै हो ।’ चिया पिएर सकियो । हिँड्ने बेलामा आमालाई ‘अमृत भित्र कोठामै सुतिरहेको छ, आज स्कुल नपठाउनु होला अनि अलि सजग भएर बस्नुहोला, बाढी आइहाल्यो भने गाउँको स्कुलमा जानुहोला’ भनेर बाटोमा निस्किएँ । 

यति गर्दा बिहानको पौने ७ बजेको थियो । मोटरसाईकल चढेर हिँडन मात्र के थालेको थिएँ । घरदेखि उत्तर तर्फ झण्डै आधा किलोमिटर परबाट सुसाउँदै समुन्द्री छाल झै उर्लेर बाढी आएको देखें । अनि घर अगाडीको बाटोमै मोटरसाईल छाडेर बाढी आयो भन्दै चिच्चाउँदै कोठा भित्र सुतेको छोरा अमृतलाई उठाएर ल्यापटपको झोला बोकेर छोरा अमृत, छोरी दिक्षा र आमालाई गाउँतिरको स्कुलमा लैजान दौडाएँ । सबैलाई घरदेखि अलि पर अग्लो ठाउँमा राखेर घर नजिकै दाई भाउजु भतिजीहरु र छिमेकी सबैलाई बाढी आयो । घर छोडेर भाग । ज्यान बचाउ । सामान छोडेर छिटो भाग । स्कुलतिर जाउँ  भन्दै कराउँदै भगाउन थालें । त्यत्तिकैमा घरभित्र पानी पसिहाल्यो । 

कोही मेरो छोरा खोई भन्छन् त कोही मेरो भैँसी, कोही मेरो बाख्रा भन्दै फेरि घरमा फर्कन्छन । तर म एकहोरो भाग भैँसी, बाख्रा, अन्नपात सबै छोडीदेउ ज्यान बचाउ भनेर कराइरहें । ठाउँ ठाउँमा फोन गरिरहें । बगनाहा गाविसको सबै वडाका गाउँ र नेउलापुर गाविसको ९ नम्बर वडाको नेउलापुरमा उद्धारको विकल्पमा हेलिकप्टर मगाउनु प¥यो भनेर निकुञ्ज सुरक्षार्थ खटिएको सेनाका कर्णेल, जिल्लाका सिडियो, एसपी सहितलाई फोन गरें । आश्वासन मात्र पाइन्छ तर हेलिकप्टर आएन । इलका प्रहरी कार्यालय सहित आफुले काम गरिरहेको मिडिया रेडियो भेरी एफ एम सुर्खेत, उज्यालो ९० नेटवर्क र हिमालयन टेलिभिजनमा समेत फोन गरेर पनि भने । मेरो घरमा पनि बाढी पस्यो चारैतिरबाट बाढीले घेरिसक्यो बचाउनुस मलाई । 

बाँच्ने आशा कमै थियो । त्यो बाढीको भेल देख्दा । त्यसैले अत्तालिएँ अनि फोन गरें । तर कतैबाट उद्धारको पहल भएन । मेरो घर नजिकका बुधराम थारु र लल्की थारुका परिवार सहित १२ जना घरको छतमा बसिरहेका थिएँ । उता पारी मिर्चेया गाउँमा रहेको दलित बस्तिका आशिष भाइका परिवार सहित सबैले फोन गरेर बचाउन आग्रह गरिरहेका थिए । म सहित गाउँका अग्रज साथी जनार्दन, अर्जुन, बिक्रम, लुमकान्त, हिरा लगायत विदामा आएका आर्मी भाइ र केही छिमेकीलाई साथमा लिएर डोरीको सहायताले घाँटीसम्म पानी भएको त्यो बाढीमा पसेर ज्यान जोखिममा पारेर उनीहरुलाई बचाउन पुगियो । त्यतिकैमा इलाका प्रहरी कार्यालय भुरीगाँउको प्रहरी पनि आइपुग्यो र झण्डै ३ घण्टाको प्रयासपछि उनीहरु सबैलाई बचाउन सफल भइयो । बिहानदेखि बाढीमा फसेकाहरुको उद्धार नहुँदा सम्म चिच्याइरहेका कारण र मोवाइल फोनमा बोल्दा बोल्दै झमझम परिरहेको पानीमा रुझ्दा र त्यो बाढीमा उद्धारका लागि खटिरहँदा आवाज सुकेको पत्तै भएन ।

सानो छँदा भैली खेल्दा, भैली भट्याउँदा होस वा स्थानीय क्लबको आयोजनामा रातमा सांस्कृतिक कार्यक्रम गर्नु पर्दाको । त्यसको नेतृत्व मैले नै गर्नुपथ्र्यो । त्यतिबेला तीन चार रात लगातार अनिदो अनि दिनरात भैली भट्याउँदा र सांस्कृतिक कार्यक्रम चलाउँदा पनि धेरै कराएर होला आवाज सुक्ने गथ्र्यो । तर त्यतिबेला चार पाँच दिनपछि आफै आवाज ठिक भएर पुरानै आवाज फर्किन्थ्यो । त्यस्तै फुटवल खेल्दा पनि बल हान, पास दे भन्दै कराउँदा पनि बेला बेलामा आवाज सुक्ने गथ्र्यो र पछि आफै ठिक हुने गथ्र्यो । यसपटक भने निकै गाह्रो भयो, आवाजमा सुधार आएन ।

यसपटक बाढी आएका बेला पनि बिहानदेखि आधा दिन चिच्याइयो होला । त्यसैले आवाज सुक्यो । आवाज सुक्दा धेरै वास्ता पनि गरिएन । तर बाह्र दिन भैसक्यो । झन झन आवाज सुक्दै गएपछि अब नेपालगञ्ज नाक, कान, घाँटीको डाक्टरलाई देखाउनु प¥यो भनेर नेपालगञ्ज गएँ । मेडिकल कलेजका डाक्टर ऋषि भट्टसँग चेक गराउँदा धेरै कराएर हो । स्वर यन्त्रका मांशपेशी थकित छन् । केहीदिन नबोलेरै आराम गर्नुस अनि औषधि खानुस निको हुन्छ भनेपछि म फर्किएँ । 

तर आराम के हुन्थ्यो । बाढी  पीडितको अवस्थाका बारेमा सदमुकाम गुलरिया सहितका ६ वटा गाविसमा समाचार संकलनमा दौडिरहें । कायाकैरन, नेपाल दर्पण, भेरी खबर, उज्यालो अनलाईन, दैनिक नेपालगञ्ज, हिमाल खबर पत्रिकासँगै बिबिसीमा समेत त्यहाँको वास्तविक अवस्थाका बारेमा रिपोटिङ गरे । तर दिन प्रतिदिन आवाजको समस्या जटिल हुँदै गएपछि फेरि नेपालगञ्ज गएर नाक कान घाँटीका डाक्टर रमेश श्रेष्ठकोमा उपचारका लागि पुगेँ । केही दिन नबोलेरै आराम गर्न सुझाव दिएपछि केही दिन त नबोलेरै आराम गरें । केही दिनपछि फेरि बाढी पीडितका समस्याका बारेमा रिपोर्टिङ गर्न कुद्न थालें । तीन महिना भैसक्यो निको भएन र फेरि चेक गर्न गएँ । डाक्टरले लखनउ वा काठमाडौं जान सुझाव दिएपछि थप उपचार गर्न साढे तीन महिना पछि म काठमाडौंको नर्भिक अस्पताल गएँ । नर्भिकमा इएनटी डाक्टर किरण राईले घाँटीको अवस्थाका बारेमा प्रविधिको प्रयोगबाट हेरेर ‘धेरै कराउँदा सानो फोका आएको छ । नबोलेरै आराम गर्नुस । औषधि खानु पर्दैन ठिक हुन्छ भन्दै नेता, रेडियो टिभीमा बोल्ने पत्रकार, शिक्षक, गायक गायिकालाई यस्तो हुन्छ । तर आराम गरेपछि निको हुन्छ’ भन्नुभयो । ‘कोदालो खन्दा हातमा ठेला आएपछि आराम गरेमा मात्र निको हुन्छ । कोदालो समातेर काम ग¥यो भने घाउ हुन्छ’ डाक्टरले उदाहरण दिँदै भन्नुभयो । त्यसैले औषधि खानु नपर्ने बरु स्पिच अर्थात भ्वाइस थेरापी गर्नुपर्ने भनेपसछ म स्पिच थेरापी तर्फ लागेँ । 

स्पीच थेरापीमा लगातार एक हप्ता गएँ । घरमा गएर यो प्रयास जारी राख्ने, दुई हप्ता नबोलेर बस्ने अनि पछिका दिनमा दैनिक १५ मिनेट मात्र बोल्ने बताए अनुसार माघ २ गतेदेखि समाचार संकलन बन्द गरे । विद्यालयमा पनि पढाउन छाडेर पढ पढ भनेरै कटाएँ ।  मोवाइ्ल पनि बन्द गरेर २ हप्ता नबोलेर घरमा बसेँ । त्यो नबोलेरै घरमा बस्दाका दिन सम्झिँदा त लाग्छ कि म कुनै एकान्त जेलमा छु  । तर हजारौं रुपैयाँ खर्चेर महिनौ दिन बन्दी रुपमा नबोलेरै घरमै बसे पनि आज साढे ६ महिना भैसक्यो । पहिलेको जस्तो आवाज आउन सकेको छैन । डाक्टरले एउटै कुरा दोहोराईरहन्छन आराम गर्नुस । नबोलेरै बस्नुस । यदी बोल्नै परे बिस्तारै दिनमा १० देखि १५ मिनेट मात्र बोल्नुस । आखिर कहिले सम्म ? २ हप्ता त नबोलेरै बसेँ । अब फागुन २३ गतेदेखि फेरि नबोलेरै बस्नुपर्ने भयो ।

अझै पनि पहिले झै राम्ररी बोल्न नसक्दा, रेडियोमा कार्यक्रम चलाउन नसक्दा, रेडियो रिपोर्ट बनाउन नसक्दा र कसैले आवाज के भो भनेर सोध्दा त्यो दिनको झल्को आउँछ । बाढीले कसैको ज्यान लियो, कसैको घरवार लग्यो र उठिबास बनाइदियो । तर बाढीले मेरो भने आवाज नै लियो । तर आफ्नो परिवार सहित छिमेकीको ज्यान बचाउन सफल भैयो जस्तो पनि लाग्छ । यदि घरबाट निस्किएको भए बिच बाटोबाटै बाढीले बगाउँथ्यो होला । हिजोआज त्यो बाटोमा हिंड्दा, रुखमा चढेर ज्यान बचाएकाको ठाउँमा पुग्दा र त्यो दिन सम्झदा लाग्छ धन्न बाँचिएछ क्यारे । तर मेरो मनमा सधैं एउटा प्रश्न आइरहन्छ । के अब म पहिले जस्तै बोल्न नसक्ने नै हो त ? बाढी पछि नर्फकिएको आवाज पहिले जस्तै कहिले होला ?

Kindly Bookmark and Share it: